على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1561

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

زحل سيما ( do - merrixe - zohal - sim ) پ . ك . از دو حلقهء زنجير . دومص ( davmas ) ا . ع . خود آهنى . دو مغز ( do - maqz ) ا . پ . بادام . دوملة ( davmalat ) م . ع . دومل بينهم دوملة : اصلاح نمود بين ايشان . دو منزل ( do - manzel ) ا . پ . دنيا و آخرت . دو موى ( do - muy ) ص . پ . مردى كه موهاى او سياه و سپيد باشد . دو مويه ( do - muye ) ا . پ . آغاز سياه و سپيدى موها . دومى ( dovomi ) و ( dovvomi ) ص . پ . دويمى . دوميخ ( do - mix ) ا . پ . دو قطب . دومين ( dovomin ) و ( dovvomin ) ص . پ . دو يمين . دو ميناى طرب ( do - min ye - tarab ) پ . ك . صراحى شراب . دون ( davn ) م . ع . دان دونا ( از باب نصر ) : خسيس و دون شد و يا ضعيف و سست گرديد . و دان له : اطاعت كرد مر او را و خوار گرديد . دون ( dun ) ا . ع . فرود نقيض فوق و معناه تقصير عن الغاية . و چون ظرف باشد بمعنى عند و نزد مىآيد . يق : من قتل دون ماله اى عند ماله . و بمعنى پيش و سپس و زبر . و دون غد الليلة اى قبل الغد . و نيز بمعنى غير . يق : ليس ما دون خمس اواق صدقة يعنى در غير پنج اوقيه . و بمعنى سوى و جز . و بمعنى امر مانند دونه يعنى بگير او را . و نيز بمعنى و عيد و وعدهء بد . و چيز حقير و اندك . و مرد بزرگ و شريف . و مرد فرومايه و خسيس . و هذا دونه يعنى اين نزديكتر است از وى . و ادن دونك : يعنى نزديك شو به من . و دون النهر جماعة : در حق كسى گويند كه كار را نيكو تواند كرد و يا تحريص است بر كارى يعنى پيش از آنكه برسى بر نهر جماعتى مىباشند . و گاه كلمهء من بر دون درمىآيد مانند من دونه اولياء قليلا . و يق : هذا رجل من دون اى حقير ساقط و لا يقال رجل دون و يقال ايضا : هذا شيئ من دون . و قد يحذف من و يجعل دون نعتا . دون ( dun ) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى - مردم پست و فرومايه . ج : دونان . و پست و فرومايه . و روزگار دون : روزگار پست . و مردم دون : مردم پست فطرت و فرومايه . و نيز دون : نام قصبه‌اى نزديك دينور . دونان ( do - n n ) ا . پ . يعنى دو قرص نان . و دونان گرم و سرد و يا دو نان رنگين و يا دو نان فلك : آفتاب و ماه . دونان ( dun n ) ا . پ . ج . دون مردمان پست و فرومايه . دوندگى ( davandagi ) ا . پ . دويدگى و تك و دو . و كوشش . دونده ( davande ) افا . پ . تندرونده و تازنده و تاخت كننده . دونك ( dunak ) و دونكه ( dunakahu ) ع . كلمهء اغراء يعنى بگير آن را . و ادن دونك يعنى نزديك شو به من . دونگى ( dungi ) ا . پ . ناو و قسمى از جهاز كوچك . دون نواز ( dun - nav z ) ص . پ . حامى سفله‌گان و فرومايگان و نوازندهء آنان . دونه ( dune ) ا . پ . سبدى كه از برگ درخت سازند . و مرغ در دام افتاده . و دونهء تركى : قسمى از انيسون . دون همت ( dun - hemmat ) ص . پ . فرومايه و سفله و ناسپاس . دون همتى ( dun - hemmati ) ا . پ . پست خيالى و پست فطرتى و سفله‌گى و فرومايگى و ناسپاسى . دونى ( duni ) ا . پ . غفلت و بىاعتنائى . و كشتى دراز تيزرو . دونى ( duni ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پستى و حقارت و فرومايگى و فروتنى . دونيج ( dunij ) ا . ع . نوعى از قايق تيزرو . دو نيم ( do - nim ) ا و ص . پ . دو نصف و دو نصف شده . دووم ( dovum ) و ( d vum ) ا . پ . درخت مقل . دووى ( davaviyy ) ا . ع . مابه دووى : نيست در آن كسى . دووير ( duvir ) ا . پ . دبير و نويسنده و منشى . و استاد و معلم و مدرس زبان . دوه ( davh ) و ( duh ) ا . ع . شتر را در نوبت چهار روزه خواندن به آب . دو هاروت كافر ( do - h rute - k fer ) پ . ك . دو چشم ساحر معشوق . و دو زلف جادوى محبوب . دو همزاد ( do - ham - z d ) ا . پ . دو توام و جملى . دو هندوى چشم ( do - henduye - cacm ) و دو هندوى طفل ( do - henduye - tefl ) پ . ك . دو مردمك چشم . دوى ( dav ) ا و ص . ع . بيمارى . و بيمار . يستوى فيه المذكر و المؤنث . يق : رجل دوى و امراة دوى . و مرد گول . و ملازم جاى خود . و تركت فلانا دوى اى ما ارى به حيوة . و ج . دواة . دوى ( dav ) م . ع . دوى دوى ( از باب سمع ) : بيمار گرديد . و دوى